Phân loại và quản lý chất thải phòng thí nghiệm
Chất thải phòng thí nghiệm không phải rác sinh hoạt. Đổ sai chỗ có thể gây phản ứng trong đường ống, đầu độc hệ thống xử lý nước thải, hoặc gây hại cho người thu gom - những người không hề biết trong thùng có gì.
Nguyên tắc đầu tiên: không đổ xuống bồn rửa
Bồn rửa không phải nơi xử lý chất thải hóa học. Trong kho của Trường hiện có 305 chai mang nhãn nguy hại môi trường (GHS09) - riêng nhóm này đã đủ lý do để không có ngoại lệ nào cho việc đổ bồn.
Kể cả dung dịch loãng cũng cần theo quy định của Nhà trường, vì nhiều chất tích lũy dần trong môi trường chứ không biến mất khi pha loãng.
Phân loại chất thải
| Nhóm | Ví dụ | Lưu ý |
|---|---|---|
| Dung môi hữu cơ có halogen | Chloroform, dichloromethane | Thu gom riêng, chi phí xử lý khác hẳn |
| Dung môi hữu cơ không halogen | Ethanol, acetone, hexane | Thùng riêng, xa nguồn nhiệt |
| Axit vô cơ | HCl, H₂SO₄, HNO₃ | Không trộn với chất hữu cơ |
| Kiềm | NaOH, KOH | Không trộn với axit |
| Chất thải chứa kim loại nặng | Muối thủy ngân, crom, chì | Thu gom rất nghiêm ngặt |
| Chất thải rắn nhiễm bẩn | Găng tay, giấy lọc, pipet | Không lẫn vào rác thường |
| Thủy tinh vỡ | - | Thùng cứng riêng, không bỏ vào túi rác |
Lưu ý riêng với muối thủy ngân
Trường có thủy ngân(II) clorua và một số muối thủy ngân khác trong kho. Đây là nhóm chất độc mạnh, tích lũy sinh học và rất khó xử lý. Chất thải chứa thủy ngân phải thu gom riêng, dán nhãn rõ, và tuyệt đối không đổ xuống bồn hay trộn lẫn vào chất thải chung.
Quy tắc dán nhãn thùng chất thải
Thùng chất thải không nhãn là vấn đề nghiêm trọng: không ai biết bên trong có gì, nên không ai xử lý được an toàn - và đến lúc đó thì phải xử lý như chất thải nguy hại chưa xác định, tốn kém hơn nhiều.
Nhãn cần có: tên các chất (không viết công thức tắt), nồng độ ước lượng, ngày bắt đầu thu gom, tên phòng và người phụ trách.
Những việc không được làm
- Không trộn các nhóm chất thải với nhau cho gọn.
- Không đổ đầy tới miệng thùng - chừa khoảng trống cho giãn nở.
- Không để thùng chất thải mở nắp giữa các lần dùng.
- Không tích trữ lâu trong phòng thí nghiệm; chuyển giao theo lịch của Nhà trường.
- Không tái sử dụng chai hóa chất cũ làm thùng chất thải mà không bóc sạch nhãn cũ - nhãn sai còn nguy hiểm hơn không nhãn.
Trước khi tạo ra chất thải
Cách xử lý chất thải tốt nhất là không tạo ra nó: tính đúng lượng cần dùng, dùng quy mô nhỏ nhất cho kết quả đủ tin cậy, và kiểm tra trong kho xem đã có chất đó chưa trước khi mua thêm. Hệ thống có mục Tồn kho để tra cứu việc này.
Bài viết nhằm phổ biến kiến thức an toàn chung. Khi nội dung ở đây khác với quy định đã ban hành của Nhà trường hoặc với phiếu an toàn (SDS) của nhà sản xuất, hãy làm theo quy định của Nhà trường và SDS. Mọi trường hợp phơi nhiễm hóa chất đều cần được nhân viên y tế thăm khám, kể cả khi thấy đã đỡ.
Ảnh: Trường Đại học Quy Nhơn / Chương trình IUC-QNU.