Lưu trữ hóa chất: những nhóm tuyệt đối không để cạnh nhau
Phần lớn tai nạn hóa chất nghiêm trọng trong phòng thí nghiệm không xảy ra lúc đang làm thí nghiệm, mà xảy ra trong tủ đựng - khi hai chất không tương thích được xếp cạnh nhau, rồi một chai rò rỉ hoặc vỡ.
Nguyên tắc gốc: xếp theo nhóm nguy hiểm, không xếp theo vần
Xếp theo thứ tự bảng chữ cái là cách sắp xếp dễ tìm nhất và cũng nguy hiểm nhất - nó đặt những chất phản ứng dữ dội với nhau nằm ngay cạnh nhau chỉ vì tên chúng gần giống.
Các cặp cần tách riêng
| Nhóm | Không để gần | Vì sao |
|---|---|---|
| Axit mạnh | Kiềm mạnh | Phản ứng trung hòa tỏa nhiệt mạnh, bắn tung tóe |
| Axit | Xyanua, sulfua | Sinh khí độc (HCN, H₂S) - nguy hiểm chết người |
| Chất oxy hóa (nitrat, permanganat, dicromat, peroxit) | Chất dễ cháy, dung môi hữu cơ, giấy | Có thể bốc cháy hoặc nổ |
| Kim loại kiềm (Na, K) | Nước, axit | Phản ứng mãnh liệt, sinh khí hydro và nhiệt |
| Axit nitric đặc | Dung môi hữu cơ, axit axetic | Phản ứng oxy hóa mạnh, có thể nổ |
Quy tắc thực hành
- Axit và kiềm để trong hai tủ khác nhau, hoặc ít nhất hai ngăn riêng có vách ngăn.
- Hóa chất ăn mòn để ở ngăn thấp, ngang tầm thắt lưng trở xuống. Chai axit đặc rơi từ ngăn cao xuống là kịch bản tồi tệ nhất.
- Không để hóa chất trên nóc tủ hoặc nơi phải với tay.
- Dùng khay hứng cho chai chất lỏng ăn mòn: khi chai rò rỉ, khay giữ hóa chất lại thay vì để nó chảy sang chai bên cạnh.
- Chất dễ bay hơi và dễ cháy để trong tủ chuyên dụng, thông gió tốt, xa nguồn nhiệt.
- Chai đã mở nắp cần ghi ngày mở. Một số chất tạo peroxit nguy hiểm theo thời gian sau khi tiếp xúc không khí.
Kiểm tra trước khi đặt một chai vào kho
Hệ thống có công cụ Kiểm tra tương thích hóa chất - chọn hai hay nhiều chất, hệ thống cảnh báo nếu chúng không nên để gần nhau. Nên dùng trước khi sắp xếp lại tủ, không phải sau khi đã xếp xong.
Khai báo vị trí lưu trữ cho đúng
Trong hệ thống, mỗi chai được gắn với một vị trí lưu trữ cụ thể: tủ, kệ, tủ lạnh, tủ đông, tủ hút hay kho hóa chất nguy hiểm. Chọn đúng loại không chỉ để tra cho nhanh - các kiểm tra an toàn và báo cáo đều đọc trường này. Khai qua loa thành "Khác" là tự làm mất tác dụng của chúng.
Bài viết nhằm phổ biến kiến thức an toàn chung. Khi nội dung ở đây khác với quy định đã ban hành của Nhà trường hoặc với phiếu an toàn (SDS) của nhà sản xuất, hãy làm theo quy định của Nhà trường và SDS. Mọi trường hợp phơi nhiễm hóa chất đều cần được nhân viên y tế thăm khám, kể cả khi thấy đã đỡ.
Ảnh: Trường Đại học Quy Nhơn / Chương trình IUC-QNU.